Figuur 1: Kruidnoot
Enige weken geleden, een van de laatste dagen van augustus, bevond ik mij op het verjaardagsfeestje van exhuisgenote S. Behalve gezelligheid, een stel excentrieke psychologiestudenten (m/v), bier, rosé en andere lekkernijen (al dan niet vloeibaar) waren er ook kruidnoten (gehuld in een jasje van chocolade). Stukje service van S. Dat er – eind augustus, ruim 3 maanden voor het feest van Sinterklaas, waar deze lekkernij mee verbonden is – al kruidnoten te koop waren, stoorde geenszins. Mensen zeuren elk jaar weer rond deze tijd dat de kruid- en pepernoten nog nooit zo vroeg in de schappen hebben gelegen als dit jaar. En elk jaar liggen ze toch echt rond dezelfde tijd in elke supermarkt.
Figuur 2: Pepernoten
Maar goed, dat vind ik allemaal prima. Ik houd van kruid- en (in mindere mate ook van) pepernoten. Van mij zouden ze het hele jaar door overal te koop mogen zijn, het is niet dat er een embargo op rust of zo. Bovendien zijn deze ‘nootjes’ veel te lekker om ze slechts een korte periode van het jaar te mogen eten. Wat ik echter wel jammer vind, zijn mensen die het verschil niet weten tussen de kruid- en de pepernoot. Mensen die het lekkere halve bolletje van speculaas pepernoot noemen. Als ik vraag of de kruidnoten – alsjeblieft – doorgegeven mogen worden, kijkt men vol ongeloof alsof Wouter Bos opeens verkondigt dat het geen zin heeft nog langer in een kabinet te blijven zitten, omdat er nergens nog enige eer voor de PvdA valt te halen, omdat die partij al haar kruidnoten reeds verschoten heeft. “Oh! De pepernoten!” Ja, de ‘pepernoten’. Ik doe er uit gemakzucht tegenwoordig, zij het onder stil protest, zelf nog aan mee ook.
Figuur 3: Taai-taai
En toch leg ik het nog één keer uit. Kruidnoten zijn bruin van kleur. Deze halve bolletjes, gemaakt van tarwebloem met speculaaskruiden, zijn te zien in figuur 1. Pepernoten zijn taaie brokken, zonder vaste vorm gemaakt van roggebloem met een beetje anijs (figuur 2). Pepernoten worden gemaakt van hetzelfde deeg als de bekende taai-taai (figuur 3). Mocht dit niet duidelijk genoeg zijn, zoals te zien is in de figuren, zijn pepernoten bovendien veel lichter van kleur dan kruidnoten.
Maar waar komt dan toch die, volkswijde en consequente, verwarring tussen kruid- en pepernoten vandaan? Het is niet zo dat er ‘pepernoten’ op elke zak kruidnoten staat en/of omgekeerd. Wie het weet mag het zeggen!
13-09-2008 om 18:33 Permalink
Kruidnoten zijn giftig! Net zoals vorig jaar zal dit ook wel weer de (slechte) kranten bereiken. Er is weinig plaats voor nuance als het gaat om de definitie pepernoot/kruidnoot en zo is dat ook met het krantenartikel waarin betoogt wordt dat je die lekkere ‘bolletjes’ beter niet kan vreten, omdat je een verhoogd risicio op kanker zou hebben. Ik heb het uitgerekend en je moet maarliefst 35kg kruidnoten per dag eten. Misschien dat ze daarom alvast in de winkels liggen, opruimen die mensen die zich ziek eten aan kruidnoten en pepernoten zeggen geheh
13-09-2008 om 18:45 Permalink
Peperinjereetnoten, dat hebben de mensen nodig!
13-09-2008 om 23:57 Permalink
Dat met die gevaarlijke kruidnoten was toch met acrylamide? Daar was pas weer een hele hype over omdat het eigenlijk ook in veel alledaagse producten zat, zoals kruid/ontbijtkoek, friet, chips e.d.
14-09-2008 om 00:03 Permalink
Eigenlijk in alle voedingsmiddelen die sterk verhit worden inderdaad. Er treedt dan de Maillardreactie op, waarbij acrylamide gevormd wordt uit het aminozuur asparagine. Storm in een glas water dus en onnodige demonisering van de arme kruidnoot (die het al zwaar genoeg heeft doordat iedereen ‘m pepernoot noemt)!
14-09-2008 om 14:54 Permalink
ik wist dat heus wel =]
14-09-2008 om 21:55 Permalink
En weer even ontopic. Ik heb nog wat research gedaan en ben tot een drietal hypotheses gekomen.
1) Mensen zijn gewoon stom;
2) Behalve kruid- en pepernoten bestaan er ook ‘Friese pepernoten’. Dit zijn relatief onbekende ‘nootjes’ die qua vorm en smaak erg lijken op kruidnoten, maar een iets andere samenstelling hebben van het kruid. Omdat deze ‘Friese pepernoten’ relatief onbekend zijn is het alleen misschien niet heel voor de hand liggend dat de Friezen de oorzaak zijn van de ‘verpepernoting’ van de kruidnoot, maar het zijn Friezen en die staan bekend als koppig, dus wie weet;
3) Het woord ‘peper’ kan pittig of kruidig betekenen in een ietwat archaïsch jargon.
16-09-2008 om 12:10 Permalink
ja, ik weet het wel maar het klinkt lekkerder om te zeggen dat je pepernoten eet! En daarbij bedachten ze pas VEEL later dat kruidnoten kruidnoten zijn en pepernoten pepernoten.
Ik vind het wel een strak plan dat ze in september in de schappen liggen en in januari weer weg zijn….. wat moet je anders met je goeie voornemens!