Kippen

Gelukkig zijn of niet gelukkig zijn? Dat lijkt op het eerste gezicht niet eens een vraag, het antwoord op deze vraag ligt – althans ik hoop voor de meeste van ons – voor de hand. Het maken van een keuze is echter niet altijd zo makkelijk (als het lijkt). Niet elke keuze is er een tussen goed en slecht (of beduidend minder goed). Sterker nog, sommige keuzes blijken nader bekeken eigenlijk helemaal geen keuzes. Een recent voorbeeld hiervan hebben we natuurlijk eind vorig jaar aan de lijve ondervonden bij het kiezen van een nieuwe burgervader. Dat deze keuze voor veel mensen moeilijk was, en dus de gemoederen flink heeft bezig gehouden, kwam omdat de keuzemogelijkheden eigenlijk gelijkwaardig waren. Er viel niets te kiezen.

Sommige keuzes zijn echter dermate moeilijk dat ze enkel te maken zijn door het bekende voorbeeld van Alexander de Grote en de gordiaanse knoop te volgen. Het doorhakken van knopen is daarom vaak een goede oplossing. De gemaakte keuze is dan achteraf misschien wel niet altijd de juist, maar er is wel een beslissing genomen.

Enige tijd geleden woonde ik een college bij over ethiek in de bio-industrie. Op een gegeven moment werd er een foto getoond van een loods vol gehavende kippen (Gallus gallus domesticus voor de liefhebber) met afgeknipte snavels. Als kippen in grote hoeveelheden op een klein oppervlak worden gehouden, beginnen de kippen elkaar namelijk uit ruimtegebrek en frustratie te pikken en de veren uit te trekken. Omdat dit een nadelig effect heeft op de productie van de kippen, worden vaak uit voorzorg de snavels van de kippen afgeknipt. Een nettere en voor de hand liggende oplossing in mijn ogen zou zijn om gewoon minder kippen te houden, maar dat was blijkbaar geen alternatief.

De zaal werd de vraag gesteld of men dacht dat deze kippen gelukkig waren. Er ging niet een hand de lucht in.

Vervolgens werd er een foto getoond van weer een loods gevuld met kippen, maar nu gezond ogende kippen mét snavels. Weer werd de zaal de vraag gesteld of men dacht dat deze kippen gelukkig waren. Alle handen de lucht in. Vervolgens werd er verteld dat deze kippen, bij wijze van een experiment, genetisch dusdanig gemodificeerd waren ze blind geboren waren. En dat ze, doordat ze elkaar niet konden zien, veel minder last van stress hadden. En dus elkaar niet gingen pikken, waardoor de snavels niet geknipt hoefden worden.

De knoop was doorgehakt, en die keuze had in dit geval, volgens onderzoek van gedragsbiologen, geresulteerd in een grotere toestand van geluk (lees: een kleinere toestand van ongeluk) bij de kippen. En toch heb ik er tot de dag van vandaag een onbestemd dubbel gevoel over. Zou ik, indien voor de keuze gesteld, geluk prefereren boven zicht? Ik ben er nog steeds niet uit, ik houd wel van kijken. En wat zou een kip dan wel kiezen, geluk in een donkere wereld of ongeluk in een wereld vol licht?

Frank