Moleculen en kansen

Afgelopen weken ben ik voor een project voor mijn studie bezig geweest met zogeheten biomarkers. Bij het project is men op zoek naar markers, eiwitten, moleculen in het bloed waarmee een zo gedetailleerd mogelijk beeld kan worden gekregen van de huidige en toekomstige gezondheid van mensen aan de hand van een bloedmonster. Wat in de (verre) toekomst moet resulteren in een simpele gezondheidstest waarmee (ouderdoms)ziektes en kwalen eerder kunnen worden ontdekt waardoor er eerder en beter kan worden ingegrepen.

Naarmate ik langer met dat onderwerp bezig ben, komen er steeds meer vragen en twijfels in mij op. Zo vroeg ik mij wat het effect van het bestaan en gebruik van een dergelijke test zou zijn op het beleid van verzekeringsmaatschappijen. Nu is het in sommige gevallen al zo dat bepaalde risicogroepen een hogere premie moeten betalen omdat er een grote kans is dat zulke groepen meer geld kosten dan ze opleveren. Bij het bestaan van een nauwkeurige gezondheidstest bestaat het risico dat er gediscrimineerd gaat worden op gezondheid. Voorbeeld: vrouwen die bepaalde allelen bezitten van de BRCA1 en BRCA2 genen hebben een verhoogde kans op borstkanker. En borstkanker kost een verzekeringsmaatschappij geld. Veel geld. Buiten kijf staat dat indien er ooit een dergelijke test op de markt komt, zal er strenge regelgeving moeten komen die toeziet op de toepassing ervan. Geld is een groot goed, maar in een verzorgingsstaat, zou dat nooit doorslaggevend mogen zijn.

Een andere vraag die gaandeweg in mij opkwam, en die mij sindsdien in meer of mindere mate bijna dagelijks heeft beziggehouden, was er een van meer persoonlijke aard. Zou ik, 22 lentes jong, als ik de kans geboden kreeg het willen weten als ik een aanzienlijk hogere kans op bepaalde ziektes en aandoeningen zou hebben? Zou ik willen weten dat ik waarschijnlijk voor mijn pensioen dood zal gaan aan een beroerte of een hersentumor? Zou ik het willen weten dat mensen met waardes vergelijkbaar met de waardes uit mijn test statistisch een tien maal zo hoge kans op depressie en zelfmoord kenden? (Dit neigt overigens wel heel erg naar een self fulfilling profecy.)

En in het verlengde daarvan, zou ik nú, onder het mom van wie wat bewaart die heeft wat, door de zure appel bijten en preventieve operaties en/of chemotherapie of radiotherapie willen ondergaan om zo de kans te verkleinen dat ik over vele jaren mogelijk kanker zal krijgen? Of wil ik leven in onwetendheid en neem ik gewoon de gok? Het zijn tenslotte slechts kansen, het is tenslotte slechts statistiek. Eigenlijk komt het allemaal neer op het volgende: wil ik weten of wil ik gewoon leven? Ik ben er voorlopig nog niet uit, maar ergens kan ik me ondanks alle twijfel en onzekerheden wel vinden in de woorden van de wijlen Zwitserse Hugenoot Henri Frédéric Amiel. Te weten hoe oud je kunt worden is het meesterwerk van wijsheid, en één van de moeilijkste hoofdstukken van de grote kunst van het leven.

Frank