De gleuf

Doris Lessing\'s The CleftEen goede titel is het halve werk. En nu ik in ieder geval de aandacht van de mannen heb, dit gaat niet over porno maar over een boek. Ik ben dan wel niet voornemens deze egolog om te toveren tot een boekenclubje, daarvoor ventileer ik hier te graag mijn andere interesses, of verhalen over verstoten aidsweesjes, maar ik ga het toch hebben over een boek, en wel over het werkje dat Doris Lessing – welke overigens als twee druppels water lijkt op een bioinformatica die ik wel eens in de lift tref – vorig jaar de Nobelprijs voor de literatuur heeft opgeleverd, The Cleft (vrij vertaald: de gleuf, vandaar). Er is namelijk iets met dit boek – behalve dat ik het een poosje geleden gekocht heb. Het is zo’n boek waar je enthousiast in begint en dat je op een gegeven moment even weg legt en daarna nooit meer open doet. Zo’n boek dat na een fractie van de bladzijden eigenlijk het hele verhaal al verteld heeft, waardoor je niet echt aangezet wordt tot verder lezen.

Het verhaal van The Cleft is op zich, hoewel strikt biologisch bekeken niet helemaal goed onderbouwd, best aardig. Het is een beetje het idee zoals dat al heel lang leeft onder de mensheid en zoals dat bijvoorbeeld in 1992 ook door John Grays uitgewerkt is in Men are from Mars, Women are from Venus, maar dan in de vorm van een historische roman. Lessing handelt in deze roman over het ontstaan van de mensheid, van mannen en vrouwen.

Doris LessingAls je nog van zins bent dit boek te gaan lezen, kun je deze en de volgende paragraaf beter overslaan. In den beginnen waren er de vrouwen, the cleft, die zich ongeslachtelijk konden voortplanten. Op een kwade dag werden er opeens rare misvormde babies geboren, met een raar slurfje tussen de benen. Na een lange tijd van postnatale abortus bij mismaakten ontstaan er op een bepaald moment – met dank aan een stel reusachtige vogels – twee populaties, vrouwen en ‘misvormden’. Wee later wordt seks ontdekt, wat een leuk spelletje, en nog later zijn de vrouwen afhankelijk geworden van de mannen voor de voortplanting. Dit allemaal in het eerste kwart van het boek. De rest van het boek handelt eigenlijk over de verschillen tussen vrouwen en mannen en de pogingen (vooral van de vrouwen) om die verschillen te begrijpen en te overbruggen. Heel wat bladzijden later komt de conclusie, jammergenoeg een vreselijk anticlimactische open deur, zonder enig spanningselement. Mannen en vrouwen komen tot het besef dat ze dan wel totaal anders zijn en elkaar wel nooit helemaal zullen begrijpen, maar dat ze toch ook niet zonder elkaar kunnen. Men moet er maar het beste van proberen te maken. Verrassing.

Het idee van Lessing is leuk. Vooral het feit dat pas na een tijdje duidelijk wordt wie nou de verteller van het verhaal is. Ze laat het verhaal namelijk vertellen door een oude Romeinse geschiedschrijver en dat is best origineel en het geeft het verhaal bovendien een – broodnodige – interessante dubbele laag. Door de vele herhaling in het ‘hoofdverhaal’ zorgt het persoonlijke zijverhaal van de Romein een groot deel van het boek voor de meest interessante passages. De opkomst van Nero, de waarden en normen van die tijd, de slavernij, de moraal. Desalniettemin zit er mijns inziens (absolute genitief) te weinig vaart en te veel herhaling in dit boek.

NobelprijsMaar goed, het zal wel weer aan mij liggen, een Nobelprijs krijg je zelfs anno 2008 niet bij een pak wasmiddel. Dan had zelfs Harry Mulisch – ook een schrijver – er ondertussen ook wel een gehad. Doris Lessing is overigens inmiddels totaal niet blij meer met de Nobelprijs. De 88 jarige schrijfster noemt het een regelrechte ramp waardoor ze inmiddels gestopt is met schrijven en al haar tijd kwijt is aan het geven van interviews en het poseren voor fotografen. Ik denk dat Harry wel een passende oplossing zou hebben gehad voor het Nobelprijscomité ter voorkoming van Doris’ ondankbaarheid…

Frank

Een gedachte over “De gleuf

  1. Het is wat mij betreft waarschijnlijk een oeuvreprijs. Dit zeg ik gebaseerd op het lezen van slechts één boek, namelijk dit. Helaas komt de superioriteit van de vrouw hierin nog niet duidelijk genoeg aan bod, al valt natuurlijk niet te ontkennen dat dit zeker het geval is.
    Het idee is leuk en zeker de eerste helft van het boek is goed uitgewerkt. Helaas zakt de boel daarna wat in en is het einde helaas wat tegenvallend.
    Ik adviseer u allen het te lezen, maar schroom niet hier halverwege mee te stoppen wanneer het wat lastig erdoorheen komen wordt.

Reageren verboten!