Gaat kerst dan echt alleen om eten?

Kerst is officieel weer voorbij en dus is het, nu we allemaal de relatie-, familie- en vooral ook maagbanden weer danig op de proef hebben gesteld tijdens geforceerd gezellig bijeenkomsten, mogelijk in Centreparcs huisjes, tijd voor een stukje reflectie.

Was dat nou echt allemaal nodig? Elk jaar rond deze tijd komen de voornemens om het volgend jaar toch echt anders te doen. Met minder eten ook vooral. Want kerst draait niet alleen om het eten. Toch?

Maart 2008 zag ik de in documentaire Overleven in Nederland: Rauw van Anneloek Sollart een bleke, ongezond ogende vrouw met ingevallen gezicht. De vrouw heette Francis Kenter en ze had haar zoontje Tom meegenomen. Tom zag eruit als een ziek kereltje van een jaar of 7 à 8 hooguit. Gaandeweg bleek Tom bijna 12 jaar en bleek zijn moeder Francis een regelrechte voedselfundamentalist die enkel onbewerkt, ongekookt, rauw voedsel tot zich wilde nemen. Uiteraard moest zoontje Tom verplicht meedoen. Wat we gedurende de documentaire zien is een vrouw zo gek als een bos – rauwe – uien die haar kind mishandelt door hem essentiële voedingsstoffen te ontzeggen in een kritieke fase in zijn leven.

Ik breng deze documentaire ter sprake omdat we hierin ook het kerstdiner van Francis en Tom bij oma zien. We zien een knusse woonkamer vol familie met in het centrum een grote eettafel vol met het lekkerste eten. Biefstukken, gekookte groente, kalkoen, ga zo maar door. Te midden van al dat lekkers bijt de moeder van Tom driftig op een stuk selderie. Ze geeft Tom een por en zegt dat dit pas echt genieten is hé. Dat de rest gewoon niet weet wat ze missen. Tom knikt verdrietig wat. Tom weet stiekem wel beter.

Dit is het moment waarop het kleine kereltje bijna breekt. Op de vraag van de documentairemaakster of hij het warme eten niet mist, zo met kerst en de koude buiten, houdt hij zich met veel moeite groot en antwoordt: “Soms als mamma iets lang in de blender doet is het ook wel een beetje warm.”

Hoe belangrijk goed en lekker eten ook is, niet alleen met kerst, maar ook de andere 363 dagen van het jaar. Het was niet zozeer de selderie of de geur van biefstuk waardoor Tom brak tijdens dat kerstdiner. Het was het gevoel buitengesloten te worden, er niet bij te horen. Tom was dan wel met zijn hele familie bij elkaar, maar met elke hap die er genomen werd, werd hij ermee geconfronteerd dat hij – door zijn moeder – anders was, dat hij niet mee mocht doen, niet kon delen in hun vreugde. Ook de gesprekken aan tafel werden door Francis constant teruggebracht naar het eten en dat een rauwe wortel in plaats van biefstuk veel lekkerder en gezonder is.

En dat is waarom het handelen van Francis zo wreed is, want waar kerst om draait is het gevoel hebben bij elkaar te horen (hoe vermoeiend en confronterend dat misschien ook is). Die immense hoeveelheden eten zijn slechts een instrument, een excuus om de hele familie weer eens bij elkaar te krijgen, want de overige 363 dagen van het jaar komt het daar veel te weinig van…

En zoals het hoort met kerst heeft ook dit verhaal een happy end. Op de hyves van Tom vermeldt hij trots merken als Burger King, McDonald’s en Coca Cola en roept hij dat ene Camiel de kanker kan krijgen en in elkaar geslagen gaat worden. Kleine jongetjes worden groot, ook als je ze belangrijke voedingsstoffen onthoudt.

Frank