Een brigade halve zolen

We schrijven 1915. Terwijl in Europa (wat later de geschiedenisboeken in zou gaan als) de Eerste Wereldoorlog inmiddels is volle gang is, anticiperen de Verenigde Staten op eventuele deelname. Een logistieke operatie van ongekende proporties en het is maar de vraag of men op tijd genoeg manschappen gemobiliseerd krijgt. Men probeerde daarom iets nieuws.

Waar intelligentie en vaardigheid van het kanonnenvoer voor 1915 uitgebreide onderzocht werd, greep men in 1915 voor het eerst naar de multiple choice (MC) toets. De rest is geschiedenis. Hoewel men op de universiteit altijd terughoudend is geweest met MC-tentamens, wordt er tegenwoordig steeds meer overgestapt. Vanwege het onvoorstelbare gemak, de lage kosten en het korte tijdsbestek waarmee deze toetsen kunnen worden nagekeken.

Maar MC-tentamens zijn veelal een intellectuele belediging van de student. Studenten spreken over het invullen van een voetbalpool of het meedoen aan een loterij. Oppervlakkig feitjes studeren wordt niet zelden rijkelijk beloond en uitgebreid studeren blijkt allerminst een garantie voor een goed cijfer. Voor nuances is geen plaats meer. Klachten over kwaliteit en representativiteit van tentamens worden weggewuifd, met –voor zowel student als menig docent– ondoorzichtige, volledig geautomatiseerde analyses, indices en (gok)kansen. Een black box, het tentamineren gereduceerd tot een louter statistisch spel.

Dat het Amerikaanse leger destijds moest grijpen naar een dergelijk middel spreekt voor zich. Het was oorlog, men keek niet zo nauw, zolang er maar kanonnenvoer naar het front ging. Het accent lag op kwantiteit, niet op kwaliteit. Op een universiteit mag dat echter nooit het geval zijn. Dat roepen de hoge heren en dames dan ook om het hardst. Utrecht excellent, slow science, de vlag uit, een persbericht en wat al niet meer!

Maar nu nog de daad bij het woord. Beknibbel niet op gedegen toetsing en leg het accent weer op kwaliteit! Liever een bataljon bekwame soldaten aan het front dan een brigade halve zolen als menselijk schild. Met grote aantallen halve zolen win je misschien oorlogen, de kenniseconomie en de academie red je er niet mee.

Frank